Het is hartje zomer in Madrid en de thermometer wijst richting de veertig graden. Te heet om ook maar een vin te verroeren. Madrilenen houden massaal siësta. Thuis op bed, aan de lunch in een restaurant dat voorzien is van aire acondicionado of door verkoeling te zoeken in een zwembad. Wij kiezen voor het laatste. Een paar metrohaltes verwijderd van Chueca ligt het grootste en mooiste openluchtzwembad van Madrid. Na de toegangspoort laten we het Olympische wedstrijdbad rechts liggen en slaan we linksaf, de trap op. Volgens plan komen we bij wat onze reisgids omschrijft als een 'informal gay part'. De ligweide is bezaaid met designmannen in een designzwembroekje op een designhanddoekje. Het gras is op die manier tot de laatste vierkante centimeter gestoffeerd. De overige heren trotseren het betegelde terras, om slip aan slip wat pigment te scoren. Hé, daar loopt de ober van gisteravond... en die leuke jongen van de dansvloer. En zo nog wat bekende gezichten. Het is een mundo pequeño, zoals de Madrilenen zeggen. Een kleine wereld.  

castizo
             Een paar dagen eerder arriveren we in Madrid. Een vergelijking met die ándere hoofdstad in Spanje dringt zich op. Er is altijd rivaliteit geweest tussen Madrid en Barcelona. De inwoners van die laatste stad hebben altijd een subtiel minderwaardigheidscomplex gehad, vergezeld van de aangeboren neiging te bewijzen dat hún Catalaanse hoofdstad niet onderdoet voor de residentie. En in veel opzichten doet Barcelona dat niet; het is een oogstrelende mediterrane stad, met prachtige eeuwenoude façades en een boeiende culturele geschiedenis. Madrid heeft geen boulevard, geen palmbomen en geen strand. En als je door de Madrileense calles loopt valt je mond ook al niet open. De uitspattingen van modernistische architecten als Gaudí en Domènech i Montaner, die van Barcelona een soort mega-Efteling maakten, ontbreken in Madrid. Een mooie stad is het niet.  Maar dat gebrek aan urbane schoonheid wordt in Madrid ruimschoots goedgemaakt door iets dat uiteindelijk veel zwaarder weegt. Castizo is het geheime wapen van de Madrilenen. Ze ontvangen de bezoekers van hun stad met open armen. Op straat de weg vragen is een feest. Behulpzaam wordt de juiste route naar ons hotel aangewezen en het afscheid na de korte ontmoeting wordt bezegeld met een hartverwarmende glimlach. Madrilenen zijn open, tolerant, hartelijk en enorm gastvrij.  

movida 
              De opvallende openheid van de Madrilenen is het prettige residu van het schrikbewind waar ze veertig jaar lang onder gebukt gingen. Toen dictator Franco in 1975 overleed, brak een compleet nieuw tijdperk aan. De Madrilenen begonnen zonder omhaal aan een inhaalrace. Er kwamen demonstraties, gevolgd door democratische verkiezingen en vrijheid van meningsuiting. Met de goedkeuring van een nieuwe grondwet werd in '78 korte metten gemaakt met de onderdrukking van het Franco-regime. En zo kwam er in één klap ook een einde aan alle anti-homowetten. Ineens mocht alles en de Madrilenen sprongen daar bovenop. Een belangrijke culturele stroming was geboren: de Movida. Met filmregisseur Pedro Almodóvar als een van de voortrekkers, ontstond een ongekende opbloei van het culturele en nachtleven. En het stadsbestuur, dat er gelijktijdig voor zorgde dat zo'n beetje de gehele stad grondig werd opgeknapt, trok graag de subsidieknip.  

De Movida lag ook aan basis van de huidige Madrileense gay scene. Almodóvar en de zijnen verschenen regelmatig in de media, waarmee ze de eerste nichten waren die voor het grote publiek - én voor gays zelf - zichtbaar waren. Een paar jaar eerder kon je als homo nog voor lange tijd de bak in draaien, nu was het ineens modieus om gay te zijn. De kunstenaars en artiesten uit de Movida vierden hun feestjes in Chueca en hun voorbeeld deed volgen. Chueca onderging een ingrijpende gedaantewisseling. De buurt was ernstig in verval geraakt, tot de nichtenintocht. De ene na de andere homotent werd geopend en de oorspronkelijke bewoners vonden die opbloei van hun buurt allemaal prachtig.  

barrio
Tegenwoordig is Chueca een compleet gay dorp. Er zijn gay hostales, gay restaurantes, gay baras, gay discotecas, gay peluquerías (kappers) en gay tiendas (winkels). Alles is gay. Toch is Chueca geen gay getto. Althans, niet op de onplezierige manier die je misschien zou verwachten. Ondanks de aanwezigheid van een stuk of honderd gay businesses in de paar straten die Chueca telt, is het een authentieke Madrileense barrio gebleven. En dus vind je er ook de typisch Spaanse alimentaciones, piepkleine winkeltjes waar je álles kunt kopen. Wat misschien nog wel het prettigst is aan Chueca, is het ontbreken van een scheiding tussen oud en nieuw, of hetero en homo. De stokoude taverna op Plaza Chueca, waar je kunt gaan zitten voor een portie tapas met een caña (een populair klein biertje), wordt evenzeer door homo's gefrequenteerd als het hippe gay restaurant Madrilia, met zijn computergestuurde belichtingsprogramma, door hetero's. In de basis is Chueca een heleboel nichten op een hoop, maar doordat er een goede mix is met de oorspronkelijke bewoners van de barrio en de hetero's die op de trendy gay kroegen en restaurants afkomen, voelt het niet bedreigend.  

rebajas
              Toch is Chueca onmiskenbaar de buurt met de hoogste homoconcentratie van Madrid. Dat is ook te merken aan het winkelaanbod. Nergens anders in Madrid zul je zoveel hippe winkeltjes vinden als hier. Er is zelfs een heel winkelcentrum, Mercado Fuencarral, vol met kleding, design, gadgets en accessoires. Je moet wel heel erg veel zelfbeheersing hebben om niet naar buiten te komen met tassen vol shirts, bloesjes, broeken, limited edition sneakers, designsouvenirs voor het thuisfront en een piercing of tatoeage hier en daar. Met lege handen vertrekken zou ook erg dom zijn; de prijzen zijn, vooral tijdens de rebajas (uitverkoop), zó aantrekkelijk dat je het eigenlijk niet meer kunt hebben over geld uitgeven. Shoppen in Madrid is geld bespáren.  

Ook wij vullen een groot deel van onze tijd met winkelen. Natuurlijk maken we een stop bij de gay boekhandels Berkana en A Different Life, waar naast Spaanstalige en wat Engelstalige boeken ook nagesynchroniseerde gay video's en dvd's om onze aandacht wedijveren met ontelbare tauros in regenboogkleuren op T-shirts, agenda's, notitieboekjes, aanstekers en pennen. Als we de enige gay sexshop in Chueca binnenlopen, is een meterhoge pluche regenboogpenis een eye-catcher. Iets verderop stuiten we op het in Madrid befaamde El Tintero, een winkeltje dat grossiert in fris gekleurde T-shirts met coole prints, van eigen makelij. En weer een paar stappen verder betreden we het piepkleine camp-paleisje La Pepa, met een indrukwekkend assortiment van fotolijstjes en opbergdoosjes met kitscherige afbeeldingen van mannen in romantische poses. En in Calle Fuencarral stikt het van de winkels waar clubwear, casual kleding en designerspijkerbroeken worden verkocht tegen prijzen waar we onze vingers bij aflikken. Enkele tienduizenden peseta's armer keren we aan het begin van de siësta terug naar ons hotel voor een welverdiende middagtuk. When in Madrid, be a Madrileño...  

hombres
                Een lange uitgaansnacht later hebben we behoefte aan meer ontspanning. Onze aandacht was al getrokken door het behang van Chueca. De wijk is volgewildplakt met aanlokkelijke posters van een gay sauna: Men. 'Por hombres jovenes', is er wervend aan toegevoegd. Dat wekt natuurlijk argwaan, net als de afzichtelijke entree aan de Calle Pelayo. Binnen zie je geen flikker, omdat er nauwelijks licht is. Dat ze er wel zijn, is af te leiden uit de sopgeluiden in het zes vierkante meter metende stoomsaunaatje en de droge sauna, die toch al snel vier vierkante meter groot is. Verder is het pand opgedeeld in een aantal 'relaxkamertjes' en - het lijkt ons wat dubbelop - een darkroom. Voor wie zich niet zo makkelijk uit het veld laat staan is er de keuze uit nog zes andere homosauna's. Maar wij besluiten deze sexdoos in te ruilen voor een wat stijlvollere ambiance.  

camp
           Hoewel we wat vroeg zijn - het is 'pas' negen uur - besluiten we koers te zetten naar restaurant Camp. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, is het een loungy ingericht ruimte, met witte kuipstoeltjes, gekleurde verlichting en heel veel afgeronde hoeken. Het is inderdaad nog vroeg. We zijn de enigen in het restaurant. Mooi, we hebben de onverdeelde aandacht van het personeel. Maar als de ober aan ons tafeltje blijft staan terwijl wij op ons gemak een keuze maken uit de fusion-kaart, begint dat toch snel op de zenuwen te werken. Net als de snelheid waarmee de keuken de gerechten doorstuurt: zo'n vijf minuten nadat het voorgerecht - een kolossale salade met mango, ui en paprika - was opgediend, volgt het hoofdgerecht al. Precies op het moment dat we onze laatste slok koffie wegwerken, knipt de ober het licht boven de ingang aan. En zo'n drie minuten nadat Camp daarmee officieel voor geopend werd verklaard, staan wij alweer buiten. Het is onze eigen schuld en een wijze les: negen uur is toch nog té vroeg om aan tafel te gaan. Het is ook logisch, want voor een beetje uitbundige lunch kun je zomaar tot een uur of zes 's avonds aan tafel zitten.  

Inmiddels is Plaza Chueca, het epicentrum van el ambiente gay, de nichtenscene, aardig opgevuld. De tafeltjes en stoeltjes zijn om een uur of drie naar buiten gesleept om van het plein één groot terras te maken. Maar pas na zonsondergang wordt het echt gezellig op het plein, wanneer nichten uit alle hoeken en gaten van de stad het metrostation onder het plein uitkomen. Binnen een uur is van een lieflijk rustig plein, met als enige burengerucht wat spelende kinderen, veranderd in een levendig gekwetter. Tot diep in de nacht blijft de nacht zwoel en het plein bomvol, ongeacht de spandoeken aan de gevels van de direct omringende flats: 'wij wonen hier, beperk de overlast'. Het lijkt ook niet uit te maken, want er brandt nauwelijks licht achter de luiken. Waarschijnlijk zitten de bewoners zelf ook aan een van de vele tafeltjes.  

madonna
Aan veel slaap kom je niet toe in Madrid. 's Morgens werken Madrilenen, terwijl de bezoekers van de stad shoppen of op een dubbeldeks sightseeing-bus springen. Tot een uur of twee, drie 's middags, wanneer de temperatuur haar onbarmhartige hoogtepunt bereikt. Maar in het begin van de avond komt de stad weer volop tot leven, tot diep in de nacht. Vooral in het weekend lijkt het alsof de straten alleen tijdens de siësta uitgestorven zijn. Als echte Madrilenen hoppen wij van het ene naar het andere café. De scene is gevarieerd. Er zijn de echte ouderwetse hardcore gay tenten, met namen als Cruising, Leather, Eagle en Strong. De laatste wordt unaniem beschouwd als Madrids meest ranzige plek, met de dubieuze eer om te zijn voorzien van, naar verluidt, de grootste darkroom ter wereld. En daarnaast is er een modernere en frissere scene, waar het publiek gemengd is en de sfeer minder cruisy. La Sastrería, bijvoorbeeld, is een groot lunchcafé waar het de hele dag en avond druk is. De inrichting is geweldig, met elementen van barbierszaken en naaiateliers uit vervlogen tijden. En BAires, een betrekkelijk nieuwe aanwinst, is daarentegen modern minimalistisch ingericht. Hier kun je je biertje drinken onder het toeziend oog van Madonna, die in prachtig geïllustreerde vorm aan de muur hangt.  

In veel al dan niet trendy horecagelegenheden blijken vermoeiende drag- en stripshows nog bijzonder populair. Je wordt ermee doodgegooid in gay mega-restaurants als Gula Gula en Miranda. Maar ook bijvoorbeeld in LL Show Bar, een kroeg die nog het best valt te omschrijven als de Madrileense versie van de Amsterdamse Montmartre. De monstrueuze drags kunnen we nog net doorstaan, maar als een stripper geen flauw benul heeft wat ie eigenlijk op het kleine podiumpje te zoeken heeft, zoeken wij ons heil elders. Het is inmiddels midden in de nacht en we leggen dezelfde route af als zoveel Madrileense gays. De eerste halte is Pasapoga, een gay club die relatief kort open is en in die tijd razend populair is geworden. Het is dringen om een plekje op de dansvloer, onder de met goud en beschilderingen versierde koepel van wat eens een majestueus grand theatre was. De locatie is oogstrelend, het publiek is jong en mooi en de muziek is stevige progressive house. We beleven een paar leuke uurtjes in Pasapoga en later in de aan de overkant van Gran Vía gevestigde gay club Ohm, om vervolgens de after-party's te negeren en naar het hotel te vertrekken.  

cool
Zoals vaker blijkt ook nu het toetje het lekkerst. Op de laatste avond van onze week in Madrid pakken we een taxi naar Cool, de club waar wekelijks de zondagse Shangay Tea Dance te vinden is. Cool blijkt hot. Op zaterdag en zondag is het helaas een no go-area voor nichten, ook al was de zaak aanvankelijk als gay club bedacht. Maar uiteindelijk besloten de eigenaren anders en houden he's van het minder tolerante soort de ho's op afstand. Tot zondag, dan. Jammer, want verder klopt werkelijk alles aan deze club. Muziek, publiek en meest in het oog springend: het overheerlijke interieurdesign. Veel blinkend chroom en aluminium, ronde vormen en - vaak gevaarlijk, maar ditmaal prima gelukt - goede fotografie aan de muren. In de lounges wordt stevig geflirt met de seventies. Overheersend blauw licht zorgt voor een frisse blik, met hier en daar een lik oranje om de warmte erin te brengen. Nog meer verhitting op het videoscherm boven de dansvloer, waarop onder meer de vechtscènes tussen Alexis en Krystle uit Dynasty worden geprojecteerd. Veel jonge Madrilenen weten de weg naar Cool te vinden en de sfeer is gemoedelijk en ongedwongen. "Op zondagavond is iedereen wat minder opgefokt", geeft organisator Alfonso Llopart als verklaring. Als club Cool Vet cool had geheten, waren we ook akkoord gegaan; honderd procent good mood guaranteed. Er is maar één minpuntje: de Shangay Tea Dance is om drie uur afgelopen. Maar we hoeven ons geen zorgen te maken: bij de uitgang drukt een propper ons een flyer in handen voor Week-End. Vrij entree, met 'vip-kaartje'.  

diehards
                Verhip, gisteren heette deze club nog Ohm. Maar vandaag is de muziek beter: dance met een latin touch, die van loungy steeds opzwepender opbouwt naar een alles overtreffende climax aan het einde van de avond. En 'einde' wil zeggen: zes uur 's ochtends. Maar alleen voor degene die het dan al beu is. Want in Queens, een semi-illegale after-party in Chueca, gaat het feest gewoon verder. De 'club' is op loopafstand, maar om de rij voor te zijn springen we in een kost-toch-geen-knetter-taxi. Overdag is Queens een keurig restaurant, maar op zondagavond worden de schilderijen van de muur gehaald en alle tafels en stoelen verwijderd. Wat rest is een kale vierkante ruimte, die door een kamerbrede trap in twee niveaus wordt verdeeld. Een doeltreffende lichtprojectie geeft de zaal weer een verrekte modieuze aanblik. De muziek sluit aan op wat in Week-End al in gang was gezet: stevige dance. Inmiddels zijn alleen de diehards over, waarvan Juan (22) er een is. "Alles mag hier", zegt hij met een grijns. "Homo en hetero door elkaar. En of je nu een meid of een jongen in de borst knijpt, het maakt allemaal niets uit." Al houdt hij het zelf op dat laatste.