Train à Grande Vibration
Het station trilt op zijn grondvesten als een minitrein met welgeteld één coupé zich op een zonnige zaterdagochtend in beweging zet. De conducteur blaast op zijn fluit, de machinist hangt aan de misthoorn en de dieselmotor spuugt vette zwarte rookwolken uit; Nice zal wéten dat er weer een Train des Pignes uitrukt. Van de minikini's aan de Méditerranée gaat het van tsjoekestsjoek naar een bevroren kuuroord in de Franse Alpen.
Nice ligt achter ons, de Var komt langszij en de eerste besneeuwde bergtoppen zijn in zicht. Het eerste stuk is plat en saai, maar lang duurt dat niet. De trein gaat recht op zijn doel af: De Grote Klim. In ruim drie uur overbrugt de Train des Pignes een hoogteverschil van duizend meter, via duizelingwekkend hoge boogbruggen en kilometerslange tunnels en rakelings langs rotswanden en ravijnen. Bij La Vésubie gaat de trein voor het eerst de bocht om en dat blijft zo.
stationschocolaterie
Ieder gehucht, zelfs een pretpark bij Nice en de golfbaan bij Digne,
heeft zijn eigen halte. Dorpen met pakweg honderd inwoners hebben een heus
station, compleet met stationsgebouw uit de fin de siècle en een even oude chef
de gare met snor. Behalve het fotogenieke houten station van
Villars-sur-Var; dat is nu een restaurant met terras op het perron, huisgemaakte
pasta en zoetigheid uit eigen chocolaterie.
Viermaal daags rijdt de Train des Pignes. Wil je onderweg nog eens uitstappen, dan moet je vroeg op - stipt om 6:42 uur vertrekt de eerste trein. Maar ik heb het de avond tevoren bont gemaakt in Nice en neem die van negen uur. Vanuit de trein vang ik een glimp op van Villars: een parmantige village perché op minstens een halfuur klimmen boven de Var. In hetzelfde tijdsbestek boemelt de trein de Haute Provence binnen, op naar Entrevaux.
Mijn oogbollen vallen uit hun kassen zodra ik uitstap. Entrevaux is een van Les plus beaux villages de France en zo is het maar net. Middeleeuwse huisjes zijn op een kluitje gepakt binnen de vestingmuur met als enige doorgang de Porte Royale. Hoog erboven op een rotspunt een imposante citadel van Vauban, bouwmeester van de Zonnekoning. Bij elke stap van het station naar de poort maak ik wel honderd foto's.
pek en veren
De citadel lonkt. In mijn ooghoeken flitsen dorpsplein Le Planet en
de minikathedraal voorbij, maar ik wil naar boven. Dat valt niet mee; de
sneeuwgrens passeerden we bij Touët en ondanks felle zon is de helling spekglad
opgevroren. Veel zweet en een half uur later stuit ik boven op de volgende
barrière. Vroeger ging het met pek en veren, nu worden bezoekers buitengehouden
met een stalen tourniquet.
Drie euro entree graag, zegt een bordje naast een geldsleuf, en wel contant, want wisselen kan alleen beneden in het dorp. Ik keer mijn portemonnee om: één euro, twee, 50, 70, 80... 90. Twee euro negentig, verder kom ik niet. Dankzij de aalmoes van een Britse toerist kom ik binnen: langs de paradeplaats, kapel en een kluit macabere kerkers naar de achterdeur met ophaalbrug, die leidt naar een uitgestrekt berggebied met wandelpaden.
Wandelen komt later; beneden moeten de knappe kerk en krappe dorpsstraten verkend worden. De crêperie, sandwicherie en bar-snack zitten allemaal op slot - het toeristenseizoen moet nog beginnen - en dus stap ik rammelend in de Train des Pignes, die perfect op tijd voorrijdt. Ik zoek een plek tegenover Henry en Martine. Het schrijversechtpaar is en route naar hun afgelegen blokhut in de bergen om in zes maanden een nieuw boek te maken.
Myriam, een blond meisje van pakweg 25 uit Nice, zoekt haar oma op in Digne en de 20-jarige Raoul gaat naar zijn vriendin op een boerderij 'in het midden van nergens'. De trein zit vol Provençalen die de Train des Pignes gebruiken als praktisch vervoermiddel van A naar B. De conducteur kent zijn passagiers bij naam en ze wisselen de laatste roddels uit. Het is een gemoedelijke boel.
loop-de-loop
Dit is misschien wel Europa's leukste treintje, maar toeristen zijn
er niet. Dat zal aan het seizoen liggen, want een gebrek aan continuïteit kan
het niet zijn - de Train des Pignes rijdt al 114 jaar. In 1861 was er een plan
en precies dertig jaar later, op 14 augustus 1891, vertrok feestelijk de eerste
trein. Snel ging het niet: alleen al de lousy 48 kilometers van Puget
naar Saint-Martin kostten de stoomtrein zeseenhalf uur.
De aanleg van het spoor was een monsteroperatie. Tientallen tunnels en bruggen moesten er komen. Aan de langste tunnel, drieënhalve kilometer onder de Col Saint-Michel door, hakten vierhonderd man zich twee jaar lang een breuk. Ingenieuze trucs werden uitgehaald om grote hoogteverschillen te overbruggen. Er kwam smalspoor van nog geen meter breed, zodat de trein drie keer krappere haarspeldbochten kon nemen.
Een heuse achtbaan ligt er bij Le Fûgeret. In twee loops klimt de trein in één klap honderd meter omhoog. Wij kunnen het goed zien, want vlak voor het haarspeldencomplex zet onze machinist de trein stil. Het boemeltje heeft geen puf meer. De gemiddelde snelheid was nog geen vijftig kilometer, maar het laatste half uur zakte de snelheidsmeter steeds verder weg: 40, 30, 20. We kropen omhoog.
Uitgeladen worden we, om te wachten op de trein uit Digne. De lucht betrekt en het koelt af, maar niemand klaagt. De conducteur houdt de stemming erin met een sneeuwballengevecht, maar al snel komt onze aansluiting met kloeke snelheid door de haarspelden naar beneden. De uitgebluste trein wordt bedankt en wij gaan met een vrolijk vaartje de achtbaan in.
meters sneeuw
Saint-André-les-Alpes is mijn tweede uitstap. Een populair Alpendorp
is het, met eersteklas skipistes, het Parc National de Mercantour en de Gorges
du Verdon voor de deur. 's Zomers komen hordes toeristen deltavliegen en langs
het Lac de Castillon maak je prachtige wandelingen met puike panorama's. Maar nu
even niet.
Het is maart en er ligt twee meter sneeuw. De vriendelijke mevrouw van het Office de Tourisme bevestigt dat ik een trektocht over steile bergpaadjes beter uit mijn hoofd laat. Afgezien van gevaarlijke glijpartijen zou ik mijn laatste Train des Pignes missen. Ik informeer naar wat ik dan kan doen. "In Saint-André?" Het blijft stil. "Als u linksaf gaat, komt u op het plein. Daar is de kerk. Maar die is dicht."
Drie rondjes om de kerk later is de conclusie getrokken: ik heb drie uur in een lelijk en koud Alpendorp waar niets te doen is. Naast de kerk is het Café du Commerce wél open. De dorpelingen lezen er hun La Provence bij borrels en Gauloises, ik zoek een barkruk met een café au lait en een croque monsieur. Na nog wat koffies zet de kastelein een Génépy des Alpes voor mijn neus, uit zijn eigen clandestiene stokerijtje - iedere lente gaan zijn stamgasten eropuit om alpenbloempjes te plukken. Ik ben meteen weer warm.
tijdcapsule
Om zeven uur luidt de kerkklok en wandel ik terug naar het station.
Het is donker geworden en zonder meeslepende panorama's lijkt de Train des
Pignes bijna een saaie NS-trein. Langs de Route Napoléon kachelen we in drie
kwartier naar het eindpunt.
In het grandste hotel van Digne-les-Bains is de ontvangst warm. Le Grand Paris huist in een 17e-eeuws klooster, vertelt mevrouw Ricaud trots. Elke kamer is anders en daarom krijg ik vier ouderwetse zware sleutels mee, zodat ik zelf kan kiezen. Ik val voor een ruime en erg roze kamer. Sinds de belle époque is hier niets veranderd; het Grand Paris is een tijdcapsule van de charmantste soort.
De lucht knispert op het dak van de Franse Alpen. In het kuurhuis aan de rivier Eaux-Chaude wordt ouderwets gekuurd. Het water dat opborrelt uit acht hete bronnen is rijk aan zwavel en calcium en dat trekt kwakkelaars uit heel Frankrijk. Voor een relaxmassage moet je hier niet wezen, want het modewoord wellness zegt ze niets in deze kruisbestuiving van zwembad en ziekenhuis.
onze eigen TGV
Voor Provençaalse begrippen is Digne-les-Bains met 15 duizend
inwoners een metropool. Van alles te doen, maar vanmiddag vertrekt de trein naar
Nice alweer. Ik beperk me tot het middeleeuwse centrum met een gevelsteen die
memoreert dat Napoleon hier ooit een middagdut van drie uur deed, een
fascinerende afgepelde rotswand vol kolossale fossielen en het huismuseum van
lokale legende Alexandra David-Néel, bomvol souvenirs van haar expedities naar
de Oriënt.
Mijn Train des Pignes komt te vroeg; in Digne had ik best een volle dag willen hebben en op de terugweg was ik graag uitgestapt in wat pittige villages perchés. Maar mijn vliegtuig wacht niet en dus gaat het in één ruk van Digne naar Nice. Eigenlijk wel zo lekker. Ik stop mijn reisgids en camera weg, zak onderuit en geniet.
Een mooie treinreis is het, maar door het smalle spoor ook een gewiebel en
gewieg van jewelste. Raoul, die na het weekend bij zijn vriendin op de boerderij
ook op de terugweg is, zou het gewend moeten zijn. Maar als hij een slok cola
neemt, gaat de inhoud van het blikje over zijn T-shirt. Raoul kan er wel om
lachen: "Wij hebben hier onze eigen TGV. De Train à Grande Vibration."
REIZEN Magazine | maart 2006
Reacties
"Piet de Kam" <ptdekam@***> schreef op 18 januari 2008:
Mooie site gaan in sept 08 deze treinreis maken dank piet
"Annemieke de Wilde" <annemieke.de.wilde@***> schreef op 10 september 2007:
de treinreis is gemaakt. Wij zijn op en neer geweest naar Digne le Bains vanuit Entrevaux, schitterend om op die manier van het landschap te genieten. Prachtig die hoge bergen en diepe dalen steeds weer de rivierbedding en dan al die tussen liggende kleine stations. Ik ben heel blij dat we de rit gemaakt hebben. Op de terugweg leek het wel alsof we in een vrachtwagen zaten, het kabaal dat de trein maakt als je de berg op gaat, de stank van diesel... Wat wellicht een toevoeging kan zijn is dat je op elk station kunt in en uitstappen wel even doorgeven aan de conducteur, die overigens steeds bij houdt hoeveel mensen er in de trein zitten, uit en instappen, zoals hij het deed leek het heel belangrijk werk. Wij hebben ervan genoten.
"annemieke" <annemieke.de.wilde@***> schreef op 17 mei 2007:
Aankomende zomer gaan wij kamperen vlak bij Entrevaux. Ik ben gek op treinreizen. Door jouw artikel ga ik zeker een poging wagen om een deel van de treinreis te maken vanuit Entrevaux. De foto's geven een mooi beeld van de omgeving. vriendelijke groet, Annemieke
"marianne dijkstra" <jama46@***> schreef op 28 augustus 2006:
Is het haalbaar om op één dag heen en terug te gaan of raad je aan om te
overnachten?
Beste Marianne,
Ja, dat is haalbaar, maar je moet het wel van tevoren goed plannen, want er rijden maar vier treinen per dag. Het kán dus, maar waarom zou je? Ik zou er een weekend van maken; op dag één heen met tussenstops, dag twee in Digne-les-Bains, en op dag drie terug, ook weer met tussenstops. Dan heb je bijvoorbeeld tijd voor een luie lunch onder de platanen of een wandeling met een picknick in de alpen. Afijn, het is dus haalbaar, in één dag op en neer, maar ik raad je aan om te overnachten. Ik wens je een plezierige reis met het Provençaalse prettreintje.
"marieke" <mariek72@***> schreef op 28 februari 2006:
hallo, rijdt die trein altijd?
Beste Marieke,
Dank voor je reactie. De Train des Pignes rijdt het hele jaar door. Kijk voor de dienstregeling en meer informatie in de kolom rechts of op de website: www.trainprovence.com